Song song đó, TikTok trở thành “mảnh đất màu mỡ” cho trào lưu này. Những video hàng triệu lượt xem khuyên nam giới nên dành 9 tháng để đạt thể trạng tốt nhất trước khi có con. Có những người chia sẻ lịch trình tối ưu sinh sản: Tập gym, tắm nước lạnh, ăn thực phẩm giàu protein, ngủ đủ giấc. Việc chăm sóc cơ thể từ lâu vốn phổ biến trong giới tập gym nay được đẩy lên một cấp độ mới – tối ưu hóa tinh trùng.
Không chỉ dừng ở mức cá nhân, xu hướng này còn mang màu sắc “công nghệ sinh học” khi những cái tên như Bryan Johnson công khai việc giảm vi nhựa trong tinh dịch. Thậm chí, một sự kiện mang tên “Giải vô địch đua tinh trùng thế giới 2026” cũng được công bố với các “vận động viên” đến từ 128 quốc gia tranh tài để giành giải thưởng 100.000 đô la, cho thấy mức độ lan rộng của chủ đề này trong văn hóa đại chúng.
Tuy nhiên, đằng sau sự bùng nổ đó là một thực tế đáng lo với các lối sống như hút thuốc, uống rượu bia, người bị béo phì và tiếp xúc với nhiệt độ cao dẫn đến chất lượng tinh trùng kém hơn.
Thực tế đáng lo: Khả năng sinh sản nam đang suy giảm
Nhiều nghiên cứu cho thấy khả năng sinh sản của nam giới đang suy giảm. Một phân tích năm 2017 chỉ ra số lượng tinh trùng ở các nước phương Tây đã giảm gần 60%. Trong khi một cuộc khảo sát về chỉ số sinh sản cho thấy 16% nam giới dưới 34 tuổi gặp vấn đề về khả năng sinh sản, so với 6% nam giới trên 55 tuổi. Đáng chú ý, yếu tố nam giới hiện chiếm khoảng một nửa các trường hợp vô sinh ở các cặp đôi dị tính.
Dù vậy, trong nhiều năm, vấn đề này lại ít được quan tâm đúng mức. Phụ nữ thường là người chịu áp lực và trải qua các can thiệp y tế, trong khi nam giới ít khi được kiểm tra ngay từ đầu. Khoảng trống này khiến nhiều người tìm đến internet như một nguồn thông tin thay thế – dù đúng sai lẫn lộn.
Theo Tiến sĩ Ippokratis Sarris – Giám đốc King’s Fertility, chuyên gia y học sinh sản tại Anh – nhận thức đang dần thay đổi. “Nam giới ngày càng chủ động hơn. Họ không chỉ hỏi làm sao hỗ trợ bạn đời mà bắt đầu hỏi: ‘Tôi có thể làm gì?'”, ông cho biết.
Tuy nhiên, sự chủ động này cũng kéo theo rủi ro. Thị trường nhanh chóng xuất hiện hàng loạt sản phẩm và nền tảng “tối ưu sinh sản”. Từ các ứng dụng theo dõi tinh trùng đến thực phẩm bổ sung quảng cáo tăng chất lượng tinh trùng trong 90 ngày, tất cả đều đánh vào tâm lý mong muốn cải thiện nhanh chóng.
Cảnh báo: Không có “viên thuốc thần kỳ”
Các chuyên gia cảnh báo rằng không nên tự ý sử dụng những sản phẩm này. “Bạn không thực sự biết mình đang uống gì,” Sarris nhấn mạnh. Nhiều loại chứa liều cao của hàng chục thành phần, nhưng lại thiếu bằng chứng rõ ràng về hiệu quả. Quan trọng hơn, việc tăng số lượng tinh trùng không đồng nghĩa chắc chắn với khả năng thụ thai cao hơn.
Trong một số trường hợp, vô sinh nam còn là dấu hiệu của các vấn đề sức khỏe tiềm ẩn như rối loạn hormone hay bệnh lý di truyền. Việc tự điều trị bằng thực phẩm chức năng không chỉ tốn kém mà còn có thể gây hại.
Dẫu vậy, không thể phủ nhận một điểm tích cực: nam giới đang bắt đầu nói nhiều hơn về khả năng sinh sản. Jack, một người đàn ông 40 tuổi tại London, làm việc trong lĩnh vực bán hàng và từng gặp khó khăn về khả năng sinh sản đã cho biết: Khi anh và vợ cố gắng thụ thai, Jack quyết định bỏ rượu trong ba tháng. Anh bắt đầu ăn các loại hạt vào bữa trưa và ăn nhiều protein vào bữa tối, nhưng điều khó khăn nhất vẫn là áp lực tâm lý.
Anh nhớ lại việc phải lấy mẫu tinh dịch trong một phòng chứa chổi ở bệnh viện London vì họ không có phòng lấy mẫu. Kết quả xét nghiệm của NHS (Hệ thống Y tế Quốc gia Anh) cho thấy kết quả khả quan (số lượng tinh trùng cao), nhưng lại bỏ qua hiện tượng phân mảnh DNA. Nếu không tự bỏ tiền làm xét nghiệm tư nhân, những vấn đề về khả năng sinh sản của Jack có thể đã không bao giờ được giải quyết.
Trải nghiệm của Jack cũng cho thấy hạn chế của hệ thống y tế. Nếu không tự làm xét nghiệm chuyên sâu, vấn đề của anh có thể đã bị bỏ sót. Điều này lý giải vì sao nhiều người tìm đến các giải pháp “tự thân” trên mạng.
Trường hợp của Conor, vài tuần sau khi có kết quả phân tích tinh trùng, Conor đã ngừng để điện thoại trong túi trước (việc tiếp xúc với điện thoại di động có liên quan đến việc giảm khả năng sống và vận động của tinh trùng, mặc dù nghiên cứu chưa đưa ra kết luận chắc chắn). Anh chuyển sang mặc quần lót rộng (để tinh hoàn treo thấp hơn, nhằm giảm nhiệt độ và tăng sản xuất tinh trùng). Anh bắt đầu giảm lượng rượu xuống còn một ngày một tuần. Khi xem TV vào buổi tối, anh sẽ chườm đá lên vùng kín. Dần dần, số lượng tinh trùng của anh được cải thiện, và đến cuối năm, vợ anh nhận được kết quả thử thai dương tính. Tuy nhiên, chính anh cũng thừa nhận không chắc những nỗ lực “tối ưu tinh trùng” có phải yếu tố quyết định hay không?
“Không có viên thuốc thần kỳ nào cả,” anh nói. Và có lẽ, đó cũng là điều quan trọng nhất giữa cơn sốt “tối ưu tinh trùng” hiện nay: hiểu đúng, làm đúng – thay vì chạy theo những trào lưu chưa được kiểm chứng.